Cukrzyca i półpasiec to niebezpieczne połączenie. „Znaczne pogorszenie jakości życia”
Półpasiec to choroba zakaźna wywoływana przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV). Jest to ten sam wirus, który powoduje ospę wietrzną. Po przechorowaniu ospy wietrznej wirus nie znika z organizmu – pozostaje w stanie uśpienia w komórkach nerwowych. Po wielu latach może ponownie się aktywować i wywołać półpasiec.
Najczęściej dzieje się to w sytuacji osłabienia odporności, np. w wyniku starzenia się, choroby przewlekłej, choroby hematologicznej, stresu czy leczenia immunosupresyjnego. Spośród chorób przewlekłych cukrzyca zajmuje wysokie miejsce wśród schorzeń, które zwiększają ryzyko zachorowania, a także ryzyko cięższego przebiegu.
Przebieg jest znacznie cięższy
Cukrzyca wpływa negatywnie na cały organizm, ponieważ często podwyższony poziom glukozy we krwi uszkadza naczynia krwionośne, nerwy i komórki wielu narządów, co wpływa negatywnie m.in. na odporność i gojenie się ran.
– Przebieg choroby zakaźnej u osoby z cukrzycą, jest znacznie cięższy, ponieważ organizm gorzej się broni przed zakażeniem – mówił prof. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, podczas Europejskiego Tygodnia Szczepień.
Cukrzyca i półpasiec to niebezpieczne połączenie
Dlaczego połączenie półpaśca i cukrzycy jest niebezpieczne?
- Osłabiona odporność. U osób z cukrzycą, szczególnie źle kontrolowaną, odpowiedź immunologiczna może być mniej skuteczna. Organizm ma trudniejsze zadanie w walce z wirusem ospy wietrznej i półpaśca (VZV).
- Trudniejsze wyrównanie cukrzycy. Infekcja i towarzyszący jej stan zapalny mogą powodować wzrost poziomu glukozy we krwi. Może być konieczna czasowa zmiana leczenia cukrzycy.
- Większe ryzyko powikłań. Szczególnie istotne są zakażenia bakteryjne zmian skórnych, przedłużające się gojenie oraz neuralgia popółpaścowa, czyli przewlekły ból utrzymujący się po ustąpieniu wysypki.
- Ryzyko powikłań neurologicznych i okulistycznych. Półpasiec może zaatakować nerwy, a jeśli zmiany występują na twarzy, również okolice oka.
Półpasiec, jak każda infekcja, jest dla organizmu dużym obciążeniem. Stan zapalny i hormony stresu, które organizm wydziela w czasie choroby, mogą podnosić poziom cukru we krwi. Może wystąpić ból, gorszy sen, mniej ruchu, zmiana apetytu i potrzeba przyjmowania dodatkowych leków. W efekcie nawet dobrze dotąd wyrównana cukrzyca może się rozregulować – ostrzega Polskie Stowarzyszenie Diabetyków.
Neuralgia popółpaścowa szczególnie groźna
Półpasiec trwa zwykle kilkanaście dni. Część osób przejdzie chorobę bez przykrych konsekwencji, jednak u części chorych może spowodować powikłania. Najczęstszym, który dotyka 20-30 proc. pacjentów, jest neuralgia popółpaścowa. Pacjenci z cukrzycą są na nią narażeniu w znacznie większym stopniu.
– To przeczulica skóry, ból w miejscu, gdzie były zmiany skórne. Czasem ten ból się rozszerza i boli cała ćwiartka cała pleców. Może to utrzymywać się miesiącami i latami. To okropna choroba, która może istotnie pogarszać jakość życia. Proszę sobie wyobrazić 70-letniego pacjenta, który ma problemy zdrowotne, a do tego dołącza się przewlekły ból. Taka osoba ogranicza kontakty, wyłącza się z aktywności społecznej. Pogarsza to jakość życia. Może to też przyczynić się do wcześniejszego zgonu – mówiła dla NewsMed mówi prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, konsultant krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej.
Dodatkowo, w przypadku gdy diabetyk zmaga się z neuropatią cukrzycową, leczenie bólu z powodu neuralgii popółpaścowej może być znacznie trudniejsze.
Kiedy do lekarza?
Inne możliwe powikłania półpaśca to:
- zaburzenia widzenia, a nawet utrata wzroku, jeśli półpasiec zaatakuje okolice oka,
- porażenie nerwów twarzowych,
- nadkażenie bakteryjne zmian,
- rzadziej zapalenie mózgu lub inne poważne powikłania neurologiczne.
Nie należy zwlekać z pomocą medyczną, jeśli:
- wysypka pojawiła się na twarzy, szczególnie w okolicy oka lub nosa,
- występują zaburzenia widzenia albo silny ból oka,
- pojawia się niedowład twarzy, zaburzenia słuchu lub równowagi,
- wysypka szybko się rozszerza lub obejmuje wiele części ciała (półpasiec rozsiany),
- występuje wysoka gorączka, splątanie, silny ból głowy lub sztywność karku.
Szczepienie zmniejsza ryzyko
Sposobem na zmniejszenie ryzyka zachorowania na półpasiec i wystąpienie jego powikłań jest szczepienie. Szczepionka jest zalecana osobom, które ukończyły 50 lat, a także wszystkim dorosłym, u których ryzyko zachorowania na półpasiec jest zwiększone. A więc cukrzykom. Wbrew obawom niektórych osób choroba przewlekła nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia. Jest dokładnie odwrotnie.
W diabetologii nie mamy cienia wątpliwości, że trzeba się szczepić, ponieważ pacjent z cukrzycą ma zmniejszoną odporność – przekonywał prof. Czupryniak.
Szczepienia wśród osób chorych na cukrzycę szczególnie dotyczą właśnie półpaśca. – Jak spada odporność, to wirus się uaktywnia i wywołuje bardzo bolesną wysypkę, do tego dochodzi neurologia popółpaścowa. Dotyczyć może 80 proc. pacjentów i utrzymywać się przez lata. I chodzi o to, żeby tego uniknąć. Bo ból pogarsza wyrównanie cukrzycy. Ból jest stresem, wywołuje wyrzut adrenaliny dla organizmu, a adrenalina bardzo podnosi cukier – mówił ekspert.
Dostępna w Polsce szczepionka ma ponad 90 proc. skuteczność w zapobieganiu infekcji i utrzymuje ochronę nawet do 10 lat.
Cukrzyca jest jedną z chorób przewlekłych, które zwiększają ryzyko półpaśca, dlatego chory ma do refundacji szczepionki przeciw półpaścowi. Dla osób z cukrzycą mających 65 lat i więcej jest refundowana w 100 proc., dla osób z cukrzycą w wieku 18-64 refundacja wynosi 50 proc.